شب یلدا یا شب چله بلندترین شب سال و آخرین روز پاییز است. در شب یلدا اصولاً خانوادهها دور هم جمع میشوند و خوراکیها و غذاهای متنوعی را برای این شب آماده میکنند.
یونید– شب یلدا یا شب چله یکی از قدیمیترین جشنهای ایرانی ست و به بلندترین شب سال معروف است. شب یلدا از غروب آفتاب آخرین روز پاییز یعنی ۳۰ آذرماه شروع میشود و تا طلوع آفتاب اول دیماه به پایان میرسد. در شب یلدا بسیاری از خانوادههای ایرانی مهمانی و دورهمی های بزرگ و کوچکی را برگزار کرده و ضمن خوردن خوراکیها، شام و تنقلات مخصوص شب یلدا تا دیروقت به گفتگو، شاهنامه خوانی، گرفت فال حافظ و گوش سپردن به قصههای بزرگان خانواده میپردازند.
چیدمان سفره شب یلدا یا شب چله یکی دیگر از کارهایی ست که در این شب انجام میگیرد. غذای خاصی را نمیتوان به عنوان غذای مخصوص این شب نام برد، چراکه در شب یلدا هر خانوادهای با توجه به رسوم شهر خود غذایی را برای مهمانی این شب آماده میکند. در ادامه چند مدل غذا مناسب مهمانی و جشنهای شب یلدا را برای شما آماده کردهایم.
شام شب یلدا – کوفتهی انار و گردو
کوفتهی انار و گردو غذایی بسیار خوشمزه و مناسب شب یلدا یا همان شب چله است. این غذا طعم ملسی دارد و میتوانید آن را برای شب یلدا با برنج یا نان سرو کنید. در ادامه طرز تهیهی این غذا را برای شما آماده کردهایم.
مواد لازم:
گوشت چرخ شده: ۴۰۰ گرم
آب انار: ۲ پیمانه
گردو پودر شده: ۶ قاشق غذاخوری
پیاز رنده شده: ۳ عدد متوسط
تخم مرغ: ۱ عدد
مرزه خشک، نعنا خشک و آویشن خشک: هر کدام ۱ قاشق غذاخوری سرخالی
زردچوبه، ادویهی کاری، سماق، نمک و فلفل سیاه: به میزان دلخواه
آرد سوخاری: ۳ قاشق غذاخوری
رب انار: ۲ قاشق غذاخوری
رب گوجهفرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
طرز تهیه کوفته انار و گردو برای شام شب یلدا
در ابتدا ۴۰۰ گرم گوشت چرخ شده گوساله و گوسفندی را درون ظرف ریخته و دو عدد پیاز رنده شده که آب آن را از قبل گرفتهاید، به گوشت اضافه کنید. سپس ۳ قاشق غذاخوری آرد سوخاری به همراه ۳ قاشق غذاخوری از پودر گردو را نیز به آن اضافه کنید.
۱ قاشق چایخوری زردچوبه، یک قاشق چایخوری ادویهی کاری گوشت، ۲ قاشق چایخوری سماق، نمک و فلفل سیاه و ۱ عدد تخممرغ راه هم به مواد اضافه کنید. در آخر، ۱ قاشق غذاخوری سرخالی آویشن خشک، ۱قاشق غذاخوری سر خالی نعنای خشک، ۱ قاشق غذاخوری سر خالی مرزه خشک به مواد اضافه کنید و همه را مخلوط کنید و خوب آن را ورز دهید.
حالا به اندازه یک گردو از مواد برداشته و آن را قلقلی کنید و کنار بگذارید. سپس داخل تابه روغن بریزید و کوفتهها را سرخ کنید و زمانی که همهی کوفتهها سرخ و طلایی شدند، آنها را کنار بگذارید.
برای آماده سازی سس این غذا، ۱ عدد پیاز رنده شده را درون روغن گوشت تفت دهید و زمانی که پیاز طلایی شد، ۳ قاشق غذاخوری پودر گردو را به آن اضافه کرده و آن را تا ۵ دقیقه تفت دهید. سپس نصف یک قاشق چایخوری زردچوبه را به آن اضافه کنید و دوباره تفت بدهید. یک قاشق غذاخوری رب گوجه را اضافه کنید و دوباره تفت بدهید تا رنگ رب باز شود.
حالا ۲ قاشق غذاخوری رب انار اضافه کنید و اینبار نیازی نیست زیاد تفت دهید. سپس در این مرحله ۲ پیمانه آب انار تازه به مواد اضافه و مخلوط کنید تا سس به جوش بیاید (در این مرحله ترشی و شیرینی و نمک و فلفل و سس را طبق ذائقه خود اضافه کنید).
زمانی که سس به جوش آمد کوفتهها را درون آن بریزید و ۱ الی ۲ ساعت اجازه دهید تا خورش پخته شود و گردو به روغن بیفتد. پس از آماده شدن، میتوانید طبق سلیقه خود این خورش را با دانههای انار تزیین کنید.
مرغ ناردونی – غذای شب یلدا
یکی دیگر از غذاهایی که میتوانید برای شب یلدا درست کنید مرغ ناردونی است. این غذای شمالی طعم بسیار خوشمزهای دارد و مطمئنن سفره یا میز غذای شب یلدا شما را زیبا خواهد کرد.
مواد لازم:
مرغ: ۳ تکه بزرگ
آب انار طبیعی: ۱.۵ پیمانه
انار: ۱ عدد
رب انار: ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری
پیاز: ۱ عدد
سیر: ۳ حبه بزرگ
رب گوجه فرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
زردچوبه، فلفل سیاه و نمک: به میزان لازم
طرز تهیه مرغ ناردونی برای شام شب یلدا
در مرحله ی اول مرغ ها را با زردچوبه، نمک و فلفل مزه دار کنید. سپس مرغها را در تابه با روغن و کره سرخ کنید. مرعها را پشتورو کنید تا هر دو طرف آنها سرخ شود. پس از این که مرغها سرخ شدند، آنها را از تابه خارج و پیازهایی را که به صورت نگینی ریز خرد کردهاید به تابه اضافه کنید و تا زمانیکه پیازها کاملا طلایی شدند آن ها را تفت دهید. سپس سیرها را رنده یا له کنید و به پیاز اضافه کنید.
بعد از این که سیر کمی تفت خورد و عطر آن بلند شد، رب گوجه فرنگی را اضافه کنید و سیر، پیاز و رب گوجه فرنگی را با هم کمی تفت دهید. سپس رب انار را اضافه کنید. پس از اضافه کردن رب انار، بلافاصله آب انار را اضافه کنید و اجازه دهید تا به جوش بیاید. بعد از جوش آمدن باید میزان نمک، ترشی و شیرینی خورش را در این مرحله تنظیم کنید. بعد ازاینکه چاشنی خورش را اضافه کردید، مرغ سرخ شده را به آن اضافه کنید. در تابه را ببندید و اجازه دهید مرغها در سس برای ۲ تا ۳ ساعت با حرارت ملایم بپزند و خورش جا بیفتد.
در حین پخت مرغها را برگردانید تا همه جای آنها به سس آغشته شود. قبل از سرو انار را که از قبل دانه کردهاید به خورش اضافه و بعد از ۱۵ دقیقه شعله گاز را خاموش کنید. دقت کنید که دانههای انار نباید بیشتر از ۱۵ دقیقه حرارت ببینند، در غیر این صورت رنگ قرمز زیبای خود را از دست میدهند و سفید میشوند.
مرغ شکم پر – غذای مناسب شب یلدا
یکی دیگر از غذاهایی برای شب یلدا میتوانید آماده کنید و سفره یلدای خود را زیباتر کنید مرغ شکمپر است.
مواد لازم:
مرغ: ۱ عدد
پیاز: ۳ عدد متوسط
سیر: ۵ حبه
مغز گردو: ۱۰۰ گرم
زرشک: نصف پیمانه
رب اناز: ۴ قاشق غذاخوری
رب گوجه فرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
کشمش: نصف پیمانه
آلو جنگلی: ۶ عدد
دارچین: ۱ قاشق غذاخوری
سیب زمینی: ۱ عدد
نمک، زردچوبه و فلفل سیاه: به مقدار لازم
آلو خورشتی: ۶ عدد
آبلیمو تازه، روغن مایع، کره و زعفران آب کرده: به میزان لازم
طرز تهیه مرغ شکم پر برای شام شب یلدا
در مرحله اول مرغ را به خوبی بشویید تا بوی بدی ندهد. سپس، زعفران دم کرده را به همراه دارچین، آبلیمو، نمک و فلفل و به همراه کمی روغن مایع در ظرفی بریزید و خوب هم بزنید و از آن برای مزه دار کردن مرغ استفاده کنید. مایع آماده شده را بر روی پوست مرغ و قسمتهای داخلی آن اضافه بریزید و خوب مرغ را به مواد آغشته کنید.
سپس دو حبه سیر را به همراه یک پیاز پوست بگیرید و بشویید و به صورت خلالی ریز کنید و درون پوست و شکم مرغ قرار دهید. در مرحله ی بعد، بر روی کاسه مرغ یک سلفون بکشید و آن را به مدت نصف روز تا یک روز در یخچال قرار دهید تا با گذشت زمان هم بوی بد مرغ از بین برود و هم مرغ مزه دار شود.
بعد از گذشت این زمان میتوانید مرغ را از یخچال خارج کنید و سیر و پیاز را هم از داخل مرغ بیرون بیاورید و از آن ها برای تهیه سس مرغ شکم پر استفاده کنید. در مرحله ی بعد برای آماده کردن مواد داخل مرغ، باقی پیازها را پوست بگیرید و به صورت نگینی خرد کنید. مقداری روغن مایع و کره در یک تابه بریزید و پیازها را به آن اضافه نمایید تا رنگ ان ها کاملا طلایی شود. سپس مغز گردو آسیاب شده را به تابه اضافه کنید و تفت دهید. در مرحله ی بعد، زرشک، کشمش، آلو جنگلی، آلو بخارا را به مواد داخل تابه اضافه کنید و به هم بزنید.
سبزیجات معطر که شامل گشنیز، شنبلیله، پونه و جعفری است را تمیز کنید و بشویید. سپس آنها را به صورت ساطوری خرد کنید و در یک تابه دیگر که مقداری روغن در آن ریخته شده، تفت دهید تا آب سبزیها کشیده شود و تفت داده شود. سپس سبزی ها را به سایر مواد اضافه کنید و خوب هم بزنید و در نهایت به تابه مقداری نمک و فلفل سیاه اضافه کنید و بار دیگر خوب مواد را هم بزنید. سپس دو قاشق غذا خوری از رب انار را به مواد اضافه کنید و خوب مواد را هم بزنید تا کاملا مخلوط و یکدست شوند.
برای آماده کردن سس مرغ شکم پر، تابه ای که سبزیها را در آن تفت دادهاید استفاده کنید. به آن مقداری روغن اضافه کنید، سپس ۱ قاشق غذا خوری رب گوجه فرنگی را به همراه ۲ قاشق غذا خوری رب انار به تابه اضافه کنید و آن ها را تفت دهید. مقداری زعفران دم کرده را به همراه دو پیمانه آب و نمک و فلفل را به مواد اضافه کنید. توجه کنید که میتوانید از سیر و پیازی که از مرحله طعم دار کردن مرغ باقی مانده است برای تهیه سس استفاده کنید. سپس به مدت ۵ دقیقه در تابه را بگذارید تا مواد کمی بجوشد و قوام بیاید.
در مرحله بعد نوبت به پر کردن شکم مرغ با مواد میرسد. مواد را دوباره خوب با هم مخلوط کنید و با قاشق به درون شکم مرغ بریزید و سپس شکاف شکم مرغ را با نخ مخصوص آشپزی ببندید. با استفاده از هویج و سیب زمینی درز و حفرات باقی مانده مرغ را پر کنید. بهتر است برای حفظ شکل مرغ پاهای آن را نیز با نخ محکم ببندید.
مرغ شکم پر در فر
اگر قصد پختن مرغ در فر را دارید، یک ظرف پیرکس در دار را انتخاب کنید و کف آن را با روغن چرب کنید. سیب زمینی و هویجها را که پوست گرفته شده و شسته شده را به صورت قطعات بزرگ خرد کنید و در کف ظرف قرار دهید. سپس مرغ را روی آنها قرار دهید و سس مخصوص را روی مرغ و اطراف آن بریزید. در ظرف را ببندید و به مدت ۳ تا ۴ ساعت آن را در دمای ۱۸۰ درجه سانتی گراد در فر قرار دهید.
اگر ظرف پیرکس مناسب برای تهیه مرغ شکم پر ندارید میتوانید از ظرف خود فر استفاده کنید. ولی باید مرغ شکم پر را درون یک لایه فویل بپوشانید. برای جلوگیری از خشک شدن مرغ، بعد از گذشت یک ساعت از پختن مرغ، فویل را جدا کنید و هر ۵ دقیقه یکبار مقداری سس بر روی مرغ شکم پر بریزید. اگر مرغ خیلی خشک شده بود کمی کره هم به آن اضافه کنید.
مرغ شکم پر در قابلمه
اگر در منزل خود فر ندارید میتوانید مرغ شکم پر را در قابلمه نیز آماده کنید. به این صورت که مرغ شکم پر را در قابلمه مناسب قرار دهید و به اندازه نصف مرغ به قابلمه آب اضافه کنید. سپس قابلمه را بر روی حرارت ملایم اجاق گاز به مدت ۱ الی ۵ ساعت قرار دهید تا پخته شود. برای پخته شدن دو طرف مرغ، آن را هر نیم ساعت یکبار به آرامی زیر و رو کنید. وقتی که آب مرغ تبخیر شد، مرغ شکم پر شما آماده است.
مرغ ترش شمالی – غذای مناسب شب یلدا
مرغ ترش شمالی غذایی خوشمزه و اصیل است که با استفاده از مغز گردو، سبزی مخصوص و رب انار تهیه میشود. این غذا میتواند گزینهی خوبی برای مهمانی شب یلدا باشد و با درست کردن آن میز و سفره شب یلدای خود را کاملتر کنید.
مواد لازم :
سبزیجات معطر: ۱۵۰ گرم
پیاز: ۱ عدد
گردو آسیاب شده:نصف پیمانه
رب اناز: ۴ قاشق غذاخوری
روغن سرخ کردنی: به مقدار لازم
نمک، زردچوبه و فلفل: به مقدار لازم
طرز تهیه مرغ ترش برای شام شب یلدا
در مرحله اول برای تهیه مرغ ترش مازندرانی سبزیجات معطر (جعفری، گشنیز، تره، نعناع، برگ سیر شوید وسبزیجات معطر شمالی مانند خلواش، زلنگ، اناریجه و اوجی) را پاک کنید و بشویید. سپس سبزیها را ساطوری و کاملا خرد کنید. سینه مرغ را تمیز کنید و بشویید و بعد از خشک شدن آن دو طرف سطح مرغ را به نمک و زردچوبه آغشته کنید. سپس یک تابه بگذارید و در آن روغن سرخ کردنی بریزید و بر روی اجاق گاز با حرارت ملایم بگذارید. بعد از داغ شدن روغن، سینه مرغ را درون تابه قرار دهید و دو طرف آن را تا زمانی که طلایی شوند، سرخ کنید.
تابه دیگر مهیا کنید و درون آن کمی روغن سرخ کردنی بریزید و بعد از قرار دادن بر روی اجاق گاز با حرارت ملایم و داغ شدن روغن، سبزیها را درون تابه بریزید و به آرامی تفت دهید تا سرخ شوند و کمی رنگ آنها تغییر کند. سپس پیاز را به صورت نگینی خرد کنید و یا آن را رنده کنید. سپس پیازها را درون یک تابه تفت دهید تا طلایی شود. بعد از تغییر رنگ پیاز به طلایی، ۴ قاشق غذا خوری رب انار به تابه اضافه کنید و آن را به خوبی هم بزنید و پیاز را با رب انار تفت دهید.
نوبت اضافه کردن نصف پیمانه گردوی آسیاب شده به تابه است و سپس مواد را خوب هم بزنید. بعد از اینکه که مواد کمی تفت خوردند، نوبت به اضافه کردن سبزیهای سرخ شده به تابه میرسد. بعد از اضافه کردن سبزیها کاملاً مواد را با هم مخلوط کنید تا مواد طعم یکدیگر را بگیرند. حالا مقداری از مواد را مزه کنید و صورت لزوم به آن رب انار اضافه کنید.
سپس حدود یک پیمانه آب به خورشت تابه اضافه کنید و همچنین به آن نمک و فلفل هم اضافه کنید و خوب مواد را با هم مخلوط کنید و سینه مرغهای سرخ شده را در تابه قرار دهید و سپس در تابه را بگذارید و به خورش به میزان ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت وقت دهید تا به خوبی پخته شود. بعد از گذشت این مدت آب خورش کمی تبخیر میشود و مرغ ترش کاملاً جا میافتد.